Ông Hoàng Bơ là một trong Thập vị Ông Hoàng thuộc Tứ Phủ trong hệ thống tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ của Việt Nam. Hằng năm, vào ngày 26 tháng 6 âm lịch, người dân thường đến viếng cửa đền để tỏ lòng thành kính. Để hiểu rõ hơn về Ông Hoàng Bơ cũng như Đền ông Hoàng Bơ, mời các bạn tham khảo bài viết hôm nay của Phúc Lâm Sơn Đồng.
Ông Hoàng Bơ là ai?
Ông Hoàng Bơ, còn được gọi là Quan Hoàng Bơ, là một trong mười Quan Hoàng của Tứ Phủ trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt. Ông thường ngự tại Thoải Cung, nơi ông có trách nhiệm cai quản và trông coi Đền vàng Thủy Phủ.
Là con trai thứ ba của Vua Bát Hải Động Đình, ông Hoàng Bơ được biết đến qua nhiều câu chuyện truyền thuyết. Một trong những câu chuyện kể rằng ông hóa thân thành một hoàng tử tuấn tú, cưỡi một con cá chép vàng trên sóng. Trong một câu chuyện khác, ông du ngoạn khắp bốn biển, nhâm nhi rượu và đánh cờ với các tiên bằng hữu, tận hưởng những thú vui của bậc cao nhân.
Theo truyền thuyết, ban đầu ông là em trai của Quan Đệ Tam Thoải Phủ và rất thích khám phá, vui chơi ở chốn thần tiên. Tuy nhiên, sau khi chứng kiến nỗi khổ đau của nhân gian, ông đã nghe theo lời dặn của cha mình, xuống trần gian để giúp đỡ mọi người. Ông giúp người làm ăn thành đạt, học hành đỗ đạt, và góp phần xây dựng một xã hội hạnh phúc, yên bình. Nhờ những công đức đó, ông được ban tước danh hiệu Thượng Đẳng Thần.
![Ông Hoàng Bơ là ai?](https://vn1.vdrive.vn/phuclamsondong.com/2024/07/Den-ong-Hoang-Bo-duoc-tho-cung-tai-dau-1.webp)
Truyền thuyết Ông Hoàng Bơ
Ông Hoàng Bơ có nhiều truyền thuyết và sự tích kể về ông. Cụ thể như sau:
Truyền thuyết thứ nhất
Thuở ấy, ở làng Kênh Xuyên có một cặp vợ chồng già chưa có con nối dõi. Một đêm nọ, họ có giấc mơ thấy một vị thánh nữ tuyệt đẹp ôm một cậu bé trong tay khi cô bay lên mặt hồ trên một con rồng vàng. Cô mặc chiếc váy trắng uy nghiêm, tự xưng là Thủy Tinh Ngọc Dung Xích Lân Long Nữ công chúa, con gái vua cha Bát Hải Động Đình. Hoàng tử đã đầu thai thành đứa trẻ trong nhà để trả ơn và sau này cứu độ chúng sinh, vì thấy hai vợ chồng già siêng năng cần cù và hương khói tạo phúc.
Người vợ sau đó mang thai và sinh ra một bé trai kháu khỉnh, khỏe mạnh. Khi đứa trẻ lớn lên, anh không có ước muốn lập gia đình mà dấn thân vào việc nghiên cứu Phật giáo.
Sau khi cha mẹ qua đời, tất cả dân làng đều có một giấc mơ kỳ lạ. Trong giấc mơ, một hoàng tử hiện lên cưỡi đôi bạch xà, mặc áo choàng trắng và đầu đội kim khôi, nói: “Ta là hoàng tử dưới long cung, đến trần gian giáng sinh tạo phúc. Thời hạn nay đã hết, ta phải trở lại long cung. Sau này, nếu có tai họa, ta sẽ tới trợ giúp. Vì vậy, mọi người nhất định phải cẩn thận xây dựng miếu thờ Thánh Mẫu Thủy Tinh”.
Sáng hôm sau, dân làng kể lại giấc mơ và sợ hãi dựng nhiều bài vị để thờ Minh Đức Hoàng Bơ Thoại Đại Vương một cách kính cẩn.
Truyền thuyết hứ Hai
Vào buổi tối ngày mùng 6 tháng 3 năm Hoằng Định thứ 6, khi các nho sinh đang trình bày luận văn và ngâm thơ, bỗng xuất hiện một nho sinh khôi ngô tuấn tú mặc áo trắng. Anh tự xưng là Đệ Tam Thái tử và tham gia luận về thơ cùng mọi người. Đến khi trời rạng sáng hôm sau, anh đã biến mất. Kể từ đó, để mong đợi các vị thần giáng trần, người dân tổ chức các cuộc luận văn và ngâm thơ vào mỗi mùa xuân sang.
Truyền thuyết thứ ba
Tống Khắc Bình, thái tử của vua Nam Tống, đã cùng đoàn thuyền đi đến Biển Đông sau khi quân đội Bắc Tống đánh bại họ trong trận chiến Nam Bắc Tống. Không may, ông thác hóa giữa biển khơi.
Ông Hoàng Chín, lúc đó đang tu hành ở cửa Cờn, đã vớt xác thái tử và chôn cất. Sau này, ông Hoàng Chín phò tá triều Lý và Trần, lập được nhiều công trạng, nên được dân tôn làm Ông Hoàng Bơ Thoải.
Các đền thờ Ông Hoàng Bơ
![Các đền thờ Ông Hoàng Bơ](https://vn1.vdrive.vn/phuclamsondong.com/2024/07/Den-ong-Hoang-Bo-duoc-tho-cung-tai-dau-2.webp)
Ông Hoàng Bơ Thoải, một trong Tứ ông Quan Hoàng, được thờ cúng tại nhiều điện thờ Mẫu trên khắp Việt Nam. Dưới đây là danh sách các đền thờ nổi tiếng nơi thờ phụng Ông Hoàng Bơ:
Đền Ông Hoàng Bơ – Hà Nội
Đền Ông Hoàng Bơ tại Hà Nội, còn được biết đến với tên Đền Mẫu Thoải hay Phúc Xá Linh Từ, tọa lạc tại số 21, tổ 9, phường Ngọc Thụy, quận Long Biên. Đây là một trong những địa điểm thờ phụng Ông Hoàng Bơ ở Hà Nội, nơi người dân đến để tỏ lòng thành kính và cầu nguyện.
Đền Vạn Ngang – Hải Phòng
Đền Vạn Ngang tại Hải Phòng là một địa điểm tâm linh truyền thống nổi tiếng, được người dân nơi đây coi trọng. Nằm dưới chân núi Hoành Sơn, quận Đồ Sơn, tỉnh Hải Phòng, đền Vạn Ngang thờ Thánh Hoàng Bơ Thoải. Chùa xưa có tên là Thủy Tiên Am, được xây dựng vào năm Thái Ninh thứ 3 đời nhà Lý. Đây cũng là nơi các nho sinh thường tổ chức ngâm thơ.
Đền Ông Hoàng Bơ Thanh Hóa
Đền Ông Hoàng Bơ tại Thanh Hóa được công nhận là điểm thờ ông Hoàng Bơ trong quần thể di tích Phong Mục. Đền này nằm ở làng Phong Mục, xã Châu Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Gần đền Quan Hoàng Bơ còn có các đền Mẫu, đền Quan Giám, đền Cô Đôi và đền Cô Tám Đồi Chè.
Đền có ba gian, với Thánh Phủ Tứ Hoàng được thờ ở gian ngoài cùng, Quan Hoàng Bơ và Quan Lớn Đế ở gian giữa, còn Ngọc Hoàng, Nam Tào và Bắc Đẩu ở gian trong. Trước miếu ông Hoàng Bơ có tượng hai con bạch mã và lá cờ lớn sừng sững, tạo nên khung cảnh linh thiêng và trang nghiêm.
Đền Hưng Long – Thái Bình
Đền Hưng Long, hay còn gọi là Hưng Long Linh Từ, nằm tại xã Đông Long, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình. Đây là một trong những nơi thờ Ông Hoàng Bơ, gắn liền với nhiều thần thoại về ông. Đền Hưng Long không chỉ là một địa điểm tâm linh mà còn là nơi lưu giữ những câu chuyện và truyền thuyết về Ông Hoàng Bơ, thu hút người dân đến cầu nguyện và tỏ lòng thành kính.
Hầu Đồng Ông Hoàng Bơ
Hầu Đồng của Ông Hoàng Bơ là một nghi lễ truyền thống, trong đó Quan Hoàng Bơ được chọn làm một trong bốn vị Khâm sai do Vương Mẫu cử đi bắt lính nhận đồng. Ông mặc áo trắng với hình thêu chữ “Thọ” và hình rồng, thắt lưng vàng, đầu đội khăn xếp thắt lét trắng và cài kim lệch màu trắng bạc. Trong lễ hầu đồng, ông thường khai hoang rồi cầm mái chèo hoặc quạt, thong dong dạo chơi như hình ảnh chu du cưỡi ngựa.
Sau khi lễ khai quang diễn ra, ông Hoàng Bơ sẽ ngựa tọa, nâng cốc rượu, nghe thơ và chúc phúc cho những người thực hiện nghi lễ, tạo nên không khí trang nghiêm và linh thiêng của nghi lễ hầu đồng.